In den beginne

Het is al een lang vervlogen tijd dat de tekst getypt weer aangeleverd. Zoals een aantal lezers wellicht zich zullen herinneren werden de eerste Full Stops gestencilled. Op het kantoortje van de provinciale VVV boven het station werd dat gedraaid. Later kwam de kopieermachine die op enig moment haast doorbrandde, in ieder geval waren er grif enkele verbande pagina’s inclusief brandlucht……... De foto pagina was een via offsetdruk vervaardigd omslag. We gebruikten een nietpistool om de pagina’s aan elkaar te schieten, daarna werd er gevouwen en op het fietske rondgebracht en later met de auto tot Harlingen en Dokkum toe.. Het formaat veranderde van A5 naar A4, en weer terug van A4 naar A5.

Het fotowerk werd ooit op de huisdrukkerij vervaardigd van wat nu de Aegon is. Via Huub de Vreeze, drukkerij Giethoorn, de Handelsdrukkerij en Sport Print zijn we uiteindelijk bij ‘onze’ huisdrukkerij Telenga in Franeker terechtgekomen, waar we heel tevreden mee zijn. Via een advertentie op de achterpagina komt Telenga ons ook nog een beetje tegemoet in de kosten.

Aarzelend en zoekend naar manieren, zijn we met een kleurenomslag begonnen, eerst via een laserprinter. Maar al vlug kwam het omslag uit de meerkleuren-offsetpersen. Een move naar een rijker, iets groter formaat van 17 cm x 24 cm leverde de redactie 30% extra ruimte op.

Hoe komt een huidige aflevering van Full Stop tot stand.

Dat begint met een startsignaal van de coördinator, zes weken na verschijnen vorige nummer en dus ook zes weken voor de deadline van het komende nummer. Via een e-mail wordt het kernteam van drie (eind)redacteuren bijeen geroepen voor de redactievergadering. Wie zijn dat:

  • Gerke Hofstra, verantwoordelijk voor lay out/opmaak en foto’s, scannen
  • Marinus Tabak, verantwoordelijk voor eindredactie en foto’s, redacteur USA Forces
  • Hans van Meerloo: verantwoordelijk voor eindredactie, foto’s,scannen, correcties en communicatie.

Coördinatie wanneer dat nodig is, en aanspreekpunt voor het AGL-bestuur is sinds ruim een jaar Adam Meijer, Eibert Visser deed dat eerder. De vaste contribuanten/redacteurs krijgen uiteraard ook bericht, en zijn welkom. In willekeurige volgorde, Joop de Groot (Brits nieuws)), Michel Heuveling (Nederlands Militaire Luchtvaart), Johan Drost (Movements), Tom Bouwmeester (Europees Nieuws en losse artikelen), en Hille Oppedijk (Aerocom). Verder leveren de eindredacteuren ook regelmatig artikelen aan.

Tijdens de redactievergadering wordt de voorgaande aflevering geëvalueerd. Vervolgens wordt de inhoud van de komende Full Stop schattenderwijs ingevuld. Aan de hand van de vaste rubrieken waarvoor de onderscheidene redacteuren verantwoordelijk zijn, wordt bekeken hoe de voorlopige ‘vulling’ van het aantal pagina’s is. Een inventarisatie volgt van artikelen die gereed zijn en ‘op de plank’ liggen, van ingezonden artikelen die nog verder moeten worden uitgediept, en van artikelen waarvoor iemand gevraagd zou kunnen worden. Bijpassend beeldmateriaal wordt besproken en er wordt melding gemaakt van het beeldmateriaal dat is ingestuurd met of zonder begeleidende artikelen. De redactievergadering gaat meestal uit elkaar met een voorlopige vulling van 40-45 pagina’s (waarbij de plankartikelen soms worden aangesproken), Bart Hoekstra sprak eens de legendarische woorden ‘36 pagina’s: dit wordt een dik nummer jongens: we gaan ervoor’. We kwamen uit op meer dan het dubbele.

Drie weken voor de deadline beginnen de kriebels. Een mail gaat naar alle redacteuren om ze te activeren. Artikelen komen binnen, worden gelezen en gescreened, soms teruggestuurd, soms bijgewerkt en daarna teruggestuurd naar de schrijver voor akkoord. Volkomen onverwachte artikelen komen binnen, soms met foto’s, soms zonder. Daar moet dan wat bij worden gezocht. Uit al deze bijdragen wordt vervolgens geselecteerd als dat nodig is om een balans te vinden in ‘recent’ en ‘minder recent’ of ‘historisch” materiaal’. Ditzelfde geldt voor de inhoudelijke zaken: niet teveel van hetzelfde, bijvoorbeeld één unit- of typeartikel. Dat lukt niet altijd zie de laatste aflevering. Sommige artikelen zijn zo lang dat ze feitelijk geknipt zouden moeten worden. Maar onze ervaringen met geknipte artikelen zijn niet onverdeeld gunstig.

Binnen de eindredactie is Hans eerstverantwoordelijke voor correct Nederlands, voor eenduidige toepassingen en voor de balans in oud, recent, tripverslag, in depth artikel etcetera. Marinus is eerstverantwoordelijke voor correcte unit data, typedata en de ‘body’ (zwaarte en diepte) van een artikel. Gerke is in eerste instantie voor het bij elkaar zoeken van fotomateriaal wanneer dat gewenst is. De hele verdere behandeling en afhandeling van een aflevering gebeurt door deze drie mensen. Jawel, drie man die in avonduren alles afwikkelen. Efficiënt, maar we hopen de komende tijd te werken aan back-ups.

In principe proberen we alle ingezonden artikelen met voorrang een plaatsje te geven (dat geldt vooral actuele zaken), waarvoor artikelen die op voorraad liggen met en lage graad van actualiteit (de zogenaamde ‘plankartikelen’) wel eens langer geparkeerd worden. Het derde nummer is traditioneel het tripverslagnummer. Het decembernummer heeft soms extra stevige artikelen en wat meer kleur.

Twee weken voor de deadline zijn de eerste bijdragen tekstueel en inhoudelijk helemaal gecontroleerd en klaar. We beginnen aan een voorlopige opmaak. Veelal is dan nog niet meer dan de helft van de teksten binnen…! De actualiteit komt uiteraard vaak als laatste binnen: de movements, artikelen als ‘Leeuwarden Belicht’, Europees en Amerikaans nieuws. Rond de deadline is vrijwel helder wat de definitieve inhoud gaat worden, en waar de redactie zelf moet inspringen om korte stukken nog te vullen, welke dia’s nog ingescanned moeten worden of waar nog iemand aan de jas getrokken moet worden. In een korte periode wordt dan door één van de redacteuren of vaste medewerkers een artikel samengesteld, hetgeen soms uitermate hectisch is.

Alles wordt taaltechnisch gecontroleerd, overal worden afkortingen zoveel mogelijk gestandaardiseerd, en onheuse taal wordt bijgeslepen. De inhoud ondergaat hier en daar een stevige screening en soms wordt op het laatste moment toch nog een artikel weggelegd en moet er met de zelfde lengte een ander artikel ingestoken worden. Waarom dezelfde lengte? Wij moeten uitkomen op veelvouden van acht pagina’s (dit is een druktechnische zaak). Meestal komen we uit op 56 of 64 pagina’s, dit is dan zonder het omslag en de kleuren-insert. Het omslag wordt samen met de extra kleurenpagina op één en dezelfde drukplaat opgemaakt en gedrukt.

De opmaak vindt voor een groot deel plaats op basis van de gecorrigeerde artikelen en het reeds aanwezige beeldmateriaal terwijl de eindopmaak door de driekoppige eindredactie meestal in twee sessies plaatsvindt. Vervolgens gaat de integraal opgemaakte Full Stop voor een laatste check van de totale aflevering, via een concept Pdf nogmaals rond bij de redacteuren. Na accoord gaat de Full Stop als Hoge Resolutie PDF naar de drukker. Een paar dagen later wordt de kant en klare Full Stop door enkele vrijwilligers (Piet Glas en Gerben Brouwer, soms aangevuld met Hans van Meerloo) in de van adresstickers voorziene envelop gestopt en naar het postdistributiecentrum gebracht. Wij streven ernaar om altijd voor het laatste weekend van de laatste kwartaalmaand de Full Stop bij de lezers in de bus te hebben.

Waar lopen wij als kern-redactie tegenaan?

Tijdsdruk: ondanks het feit dat Full Stop een kwartaalblad is, proberen we binnen dat kader toch de actualiteit zoveel mogelijk prioriteit te geven. Een spottersdag van Frisian Flag na de deadline komt er wel degelijk in, evenals een verslagje van de NSK of iets dergelijks. Maar de datum van aanlevering bij de drukker ligt wel vast: twee (2) weken na de deadline moet de hele handel naar Telenga, dat is een harde datumafspraak.

Correctieproblematiek: wij zijn niet allemaal begaafd voor wat betreft de omgang met de Nederlandse Taal. Toch streven wij ernaar om een redelijk foutloze Full Stop te maken. Correcties betreffen niet alleen taalfouten, stijlbloempjes, punten/komma’s en het verwijderen van blanke posities. Het is ook uniformiteit in aanduiding, het verwijderen van honderden tabs. Tip: maak seriallijsten e.d. niet in kolommen, maar gewoon een opsomming onder elkaar: wij doen de tabs en de kolommen wel. Inhoudelijk wordt gekeken of correcte gegevens zijn gebruikt, en of een bijdrage voldoende body heeft. Zeker wanneer minder recente of historische bijdragen worden aangeleverd, doe dat dan ruim op tijd. Ook de redactie moet in naslagwerken duiken om voor volledigheid en correcte gegevens in te staan.

Aanlevering van digitale foto’s: soms ontbreken foto’s, dat is niet erg als we dat maar ruim van te voren weten. Dan kan de redactie zelf op zoek gaan. Soms missen er gegevens in het geheel (wie is de fotograaf, welke locatie enzovoort. Tip: doe even een los lijstje bij de inzending. Zomaar afschieten kan, maar je krijgt onherroepelijk toch weer een mail terug, en dan moet je alsnog aan de slag: voor beide kanten frustrerend. Wij streven ernaar om iedere vermelding zo compleet mogelijk te maken. In deze tijd maakt het aanleveren van actueel digitaal materiaal het voor de opmaak wel wat gemakkelijker. Kijk even naar de eerste pagina van elke Full Stop: daar staan de afmetingen die we graag zien. Inzending via e-mail-adres.

Aanleveren van ouder materiaal, zoals foto’s, negatieven en dia’s is allemaal mogelijk. Dan scant de redactie dat. Het scannen wordt op twee locaties verricht. Het neemt wel extra bewerkingstijd in beslag. Tijd, die we na de deadline eigenlijk niet meer hebben. Meldt het dus op tijd! Daarnaast moet de redactie soms eigen materiaal inzetten ter illustratie van ingezonden teksten omdat de kwaliteit van het meegestuurde beeldmateriaal niet altijd aan de eisen van scherpte, resolutie en dergelijke voldoet, of omdat de tijd ontbreekt om foto’s van het net te halen waar een vorm van copyright op zit.

Tijdsdruk bij het selecteren: wanneer de zaak bijna klaar is, komt alsnog de selectie van kleurenfoto’s. Het onderdeel waar de lezers vaak kritisch naar kijken. En waar ook inzenders van fotomateriaal als eerste naar kijken. Bij evenementen krijgen we bijvoorbeeld, nu we in het digitale tijdperk zijn aangeland, vaak dezelfde kisten: wie en wat selecteer je daar uit. Ten koste van alles willen we voorkomen dat uit niet plaatsing de conclusie wordt getrokken: ze doen er niets mee. Niets is minder waar. Blijf ze alsjeblieft sturen. En zet er bij: wanneer, waar en door wie de foto is gemaakt.

Het kleine kernteam: twee van de drie hebben een fulltime job, en alledrie ook een huiselijke leven dat soms onder de hobby lijdt, en zeker onder Full Stop lijdt in de weken rond en na de deadline. Dat doen ze graag, want ze weten dat iedere schrijver van een artikel er vaak net zoveel tijd in heeft gestoken. Maar met een artikel dat klaar is, is de redactie bepaald nog niet klaar. We willen jullie graag een kwartaal-issue brengen met inhoudelijke kwaliteit, met afwisseling, met een bepaald niveau, verpakt in een soepele tekst, en ……met een fraaie opmaak. Daar gaan we voor.